دبیر علمی صورتجلسه های کمیته های علمی قم

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۸/۵/۱۲ | 
مرکز مطالعات فقهی سازمان پزشکی قانونی
سومین صورتجلسه کارگروه تخصصی مربوط به محورهای همایش طب و قضا
عنوان جلسه: مفهوم خطر جانی مادر
  زمان : دوشنبه ساعت 17 مورخ 17/4/1398 مکان: مرکز مطالعات فقهی-  قم
حاضرین : حجج اسلام و آقایان:  عبدی عابدی- فاطمی نیا- خورشیدی- دکتر حمید صدیقی آخا -
 دکتر طه زرگریان .
 
 محورهای بحث:  ارزیابی قطعیت و احتمال وقوع مرگ  در جواز سقط(ذکر مباحث قریب الوقوع و فاصله زمانی).
                                
مشروح جلسه:
 
مواد قانونی بحث
ماده واحده  سقط درمانی: با تشخیص قطعی سه پزشک متخصص و تأیید پزشکی قانونی مبنی بر بیماری جنین که به علت عقب افتادگی یا ناقص‌الخلقه بودن موجب حرج مادر است و یا بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توأم باشد قبل از ولوج روح (چهار ماه) با رضایت زن مجاز میباشد و مجازات و مسؤولیتی متوجه پزشک مباشر نخواهد بود.
 متخلفین از اجرای مفاد این قانون به مجازاتهای مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ دهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1384/3/25 به تأیید شورای نگهبان رسید.
ماده 718 ق.م.ا: هرگاه زنی جنین خود را، در هر مرحله ای که باشد، به عمد، شبه عمد یا خطاء از بین ببرد، دیه جنین، حسب مورد توسط مرتکب یا عاقله او پرداخت می شود. تبصره - هرگاه جنینی که بقای آن برای مادر خطر جانی دارد به منظور حفظ نفس مادر سقط شود، دیه ثابت نمی شود.
 
یکی از مهمترین موضوعات بحث سقط درمانی مباحث تشخیص قطعی یا ظنیِ مرگ مادر حامل است. این بحث ناگزیر تمامی مسائل قریب الوقوع بودن یا وجود فاصله زمانی مرگ مادر حامل را پوشش می­دهد. برای پرهیز از تشویش و ارائه دقیق بحث نخست فرضی مورد ارزیابی قرار می­گیرد که پزشک متخصص از طریق ادله قطعی خارجی بتواند مرگ مادر حامل را در هر ماهی از بارداری تشخیص دهد و بعد از آن فرضی مورد مطالعه قرار می­گیرد که پزشک متخصص از طریق ادله ظنی توانسته مرگ مادر حامل را تشخیص دهد.
فرض اول: اگر پزشک متخصص از طریق ادله قطعی خارجی به این نتیجه رسید که جان مادر حامل در ماه­های آتی بارداری تلف خواهد شد، در این صورت اگر تأخیر در سقط موجب به خطر افتادن جان مادر می­شود، جواز سقط در هر ماهی برای مادر حامل وجود دارد.
فرض دوم: اگر پزشک متخصص در ماه­های قبل از ولوج روح  از طریق ادله ظنی خوف بر تلف جان مادر حامل در ماه­های آتی بارداری پیدا کرد مادر حامل می­تواند جنین خود را در همان زمان قبل از ولوج روح سقط نماید. ماده واحده سقط درمانی مستند قانونی جواز سقط مذکور است؛ زیرا در ماده واحده مورد نظر مقرر شده است: «...و یا بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توأم باشد قبل از ولوج روح (چهار ماه) با رضایت زن مجاز می­باشد...» لازم به ذکر است که تهدید جانی مادر در عبارت قانونی نتیجه یافته­های ظنی پزشک متخصص است. به سخن شفافتر هرگاه پزشک متخصص بر اساس قرائن طبی، خوف عقلائیِ متنابهِ متناسب با سقط را مشاهده کرد در واقع ادله ظنی تلف جان مادر برای وی محقق شده است که این فرایندهای ذهنی با واژه «تهدید» در ماده واحده سقط درمانی نگارش شده است. بر اساس مطالب مذکور هرگاه پزشک متخصص بر اساس قرائن طبی، خوف عقلائیِ متنابهِ متناسب با سقط را مشاهده کرد و تنها راه نجات جان مادر منحصر در سقط جنین است، در این صورت بر اساس ماده واحده سقط درمانی، جواز سقط قبل از ولوج روح برای مادر ممکن است.
 


 
مرکز مطالعات فقهی سازمان پزشکی قانونی
دومین صورتجلسه کارگروه تخصصی مربوط به محورهای همایش طب و قضا
عنوان جلسه: مفهوم خطر جانی مادر
زمان : شنبه ساعت 18مورخ 4/4/1398       مکان: مرکز مطالعات فقهی-  قم
حاضرین : حجج اسلام و آقایان:  عبدی - عابدی- فاطمی نیا- خورشیدی دکتر حسین علی بای-
دکتر حمید صدیقی آخا - دکتر طه زرگریان .
 
 محورهای بحث:  ارزیابی امکان توسعه مفهوم جان مادر به اعضاء و منافع.
مشروح جلسه:
 
مواد قانونی بحث
ماده واحده  سقط درمانی: با تشخیص قطعی سه پزشک متخصص و تأیید پزشکی قانونی مبنی بر بیماری جنین که به علت عقب افتادگی یا ناقص‌الخلقه بودن موجب حرج مادر است و یا بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توأم باشد قبل از ولوج روح (چهار ماه) با رضایت زن مجاز میباشد و مجازات و مسؤولیتی متوجه پزشک مباشر نخواهد بود.
 متخلفین از اجرای مفاد این قانون به مجازاتهای مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ دهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1384/3/25 به تأیید شورای نگهبان رسید.
ماده 718 ق.م.ا: هرگاه زنی جنین خود را، در هر مرحله ای که باشد، به عمد، شبه عمد یا خطاء از بین ببرد، دیه جنین، حسب مورد توسط مرتکب یا عاقله او پرداخت می شود. تبصره - هرگاه جنینی که بقای آن برای مادر خطر جانی دارد به منظور حفظ نفس مادر سقط شود، دیه ثابت نمی شود.
 
 
مبنای جواز سقط درمانی موضوع تزاحم جان مادر و جان جنین است. بر اساس مبنای مذکور هرگاه جان مادر بعد از ولوج روح در جنین در معرض هلاکت قرار بگیرد می تواند با سقط جنین، جان خود را از هلاکت حفظ نماید. جواز سقط در فرض تزاحم جان مادر و جان جنین از تبصره ماده 718 ق.م.ا نمایان است. تبصره ماده 718 ق.م.ا: «هرگاه جنینی که بقای آن برای مادر خطر جانی دارد به منظور حفظ نفس مادر سقط شود، دیه ثابت نمی شود.» با توجه مبنای تزاحم جان مادر و جان جنین قطعاً مفهوم جان در ماده واحده سقط درمانی غیر قابل توسعه به زوال اعضاء یا منافع است؛ زیرا جان جنین فقط در تزاحم جان مادر قابل سقط است نه در تزاحم زوال اعضاء یا منافع مادر. اما به نظر می رسد قبل از ولوج روح بتوان مفهوم جان در ماده واحده سقط درمانی را به زوال اعضاء یا منافع مادر توسعه داد. این توسعه از دو جهت قابل دفاع است.
اول: استناد به منطوق واژه «جان» در ماده واحده: بدین شرح که این واژه نفس است که به طور خاص دلالت بر حیات انسان دارد اما واژه «جان» عمومیت دارد و بر این اساس، نفس، اعضاء و منافع انسان را در بر می گیرد. ماده 204 قانون مدنی می تواند دلیلی بر ادعای مذکور باشد.
دوم: استناد به قیاس اولویت: بر اساس صدر ماده واحده سقط درمانی، اگر بیماری جنین موجب حرج مادر شود در این فرض مادر می تواند به سبب حرج ، جنین خود را قبل از ولوج روح سقط نماید. اکنون بر اساس تقنین مذکور می توان گفت هرگاه قبل از ولوج روح بیماری مادر که ناشی از جنین نیست موجب زوال اعضاء یا منافع مادر شود به طریق اولی مادر می تواند اقدام به سقط نماید؛ زیرا در بسیاری از موارد حرجی که از ناحیه جنین متوجه مادر می شود نسبت به زوال اعضاء و منافع مادر در اثر بیمار ناشی از خودش به مراتب عسر و حرج خفیف­تری برای مادر ایجاد می کند. همچنین باید در نظر داشت که در بسیاری از موارد، حرج ناشی از بیماری جنین که مجوز سقط دارد گذرا است در حالی که زوال اعضاء و منافع مادر در اثر بیماری خودش، دائمی است.  بر این اساس می توان واژه «جان» را در ماده واحده سقط درمانی توسعه داد و جان را اعم از نفس، زوال اعضاء و  منافع دانست.
بر اساس مباحث فوق نسبت به امکان توسعه مفهوم واژه جان در ماده واحده سقط درمانی و ماده 718 ق.م.ا باید قائل به تفکیک شد؛ بدین شرح که قبل از ولوج روح می توان مفهوم واژه «جان» را توسعه داد و سقط را در در فروض زوال اعضاء و منافع مادرجایز دانست اما این توسعه مفهومی بعد از ولوج روح ممنوع است.
 

 
مرکز مطالعات فقهی سازمان پزشکی قانونی
اولین صورتجلسه کارگروه تخصصی مربوط به محورهای همایش طب و قضا
عنوان جلسه: مفهوم خطر جانی مادر
زمان : شنبه ساعت 18 مورخ 1/4/1398       مکان: مرکز مطالعات فقهی-  قم
حاضرین : حجج اسلام و آقایان:  عبدی فاطمی نیا- خورشیدی دکتر حمید صدیقی آخا - دکتر طه زرگریان دکتر محمد جعفر صادق پور  
 
 محورهای بحث:  تفاوت واژه گان خطر و تهدید در ماده 718 ق.م.ا و ماده واحده سقط درمانی.
مشروح جلسه:
 
قبل از ذکر هر نکته­ای لازم است مواد قانونی مورد بحث تحریر شده تا با تمرکز بر مواد قانونی بحث جریان یابد.
مواد قانونی بحث
ماده واحده  سقط درمانی: با تشخیص قطعی سه پزشک متخصص و تأیید پزشکی قانونی مبنی بر بیماری جنین که به علت عقب افتادگی یا ناقص‌الخلقه بودن موجب حرج مادر است و یا بیماری مادر که با تهدید جانی مادر توأم باشد قبل از ولوج روح (چهار ماه) با رضایت زن مجاز میباشد و مجازات و مسؤولیتی متوجه پزشک مباشر نخواهد بود.
 متخلفین از اجرای مفاد این قانون به مجازاتهای مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ دهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1384/3/25 به تأیید شورای نگهبان رسید.
ماده 718 ق.م.ا: هرگاه زنی جنین خود را، در هر مرحله ای که باشد، به عمد، شبه عمد یا خطاء از بین ببرد، دیه جنین، حسب مورد توسط مرتکب یا عاقله او پرداخت می شود. تبصره - هرگاه جنینی که بقای آن برای مادر خطر جانی دارد به منظور حفظ نفس مادر سقط شود، دیه ثابت نمی شود.
 
 
جواز سقط جنین در فرض بیماری مادر که تهدیدی برای جان وی باشد بر اساس ماده واحده سقط درمانی در صورتی جایز است که جنین به مرحله ولوج روح نرسیده باشد. از آنجا که تهدید یک امر ذهنی است مفهوم آن دال بر این است که مادر حامل از زمان تشخیص بیماری تا زمانی که بیماری موجب تلف مادر می­شود اجازه سقط دارد.
اما شرط جواز سقط جنین در ماده 718 ق.م.ا خطر جانی مادر عنوان شده است. خطر جانی یک امر خارجی است و تنها زمانی مجوز سقط صادر می­شود که تزاحم میان جان مادر و جنین حاصل شده و در آن زمان است که مادر اجازه سقط درمانی دارد. مهمترین تفاوت مفهوم تهدید و خطر در دو ماده مورد بحث در گستره زمانی جواز سقط است. بر اساس ماده واحده سقط درمانی مادر حامل از زمان اطلاع بیماری منتهی به موت مشروط بر قبل از ولوج روح اجازه سقط دارد در حالی که بر اساس ماده 718 ق.م.ا مادر حامل فقط در زمان حدوث تزاحم جان مادر و جان جنین جواز سقط دارد. برای روشن­تر شدن بحث مثال­های ذیل ذکر می­شود:
 
الف) اگر مادر حامل در ماه دوم بارداری باشد و پزشک متخصص تشخیص دهد جان مادر در ماه ششم تلف خواهد شد. هر چند خطر جانی که یک امر خارجی است در ماه ششم حادث می­شود و مادر می­تواند در ماه ششم بر اساس ماده 718 ق.م.ا جنین خود را سقط کند اما در همین فرض مادر می­تواند بر اساس ماده واحده سقط درمانی جنین خود را در ماه دوم یعنی همان زمان تشخیص بیماری منجر به موت، سقط کند؛ زیرا بیماری مادر در ماه دوم تهدید جان مادر است و در این فرض سقط جایز است.
ب) اگر مادر حامل در ماه ششم بارداری باشد و پزشک متخصص تشخیص دهد جان مادر در ماه هشتم تلف خواهد شد. در فرض مذکور مادر می­تواند بر اساس ماده 718 ق.م.ا جنین خود را در ماه هشتم سقط کند؛ زیرا خطر جانی که یک امر خارجی است در ماه هشتم حادث شده و شرط جواز سقط محقق می­شود. اما در فرض مورد نظر مادر نمی­تواند بر اساس اینکه بیماری وی تهدید جانی وی را در ماه هشتم به دنبال خواهد داشت جنین خود را در ماه ششم یعنی ماه تشخیص بیماری، سقط کند؛ زیرا تهدید جان مادر و جواز سقط در ماده واحده سقط درمانی فقط در صورتی است که این تهدید قبل از ولوج روح (چهار ماه) باشد.
 
 
 
 
 




 

دفعات مشاهده: 398 بار   |   دفعات چاپ: 88 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

برگزار کنندگان

تاریخ های مهم

  • مهلت ارسال مقاله : اول مهر ماه 99
  • تاریخ برگزاری : 16 - 14 آبانماه ماه 1399

پوستر کنگره


نامه

لطفاً نشاني پست الكترونيك خود را برای دريافت اطلاعات و اخبار پايگاه در كادر زير وارد كنيد.

آمار سایت

  • كل کاربران ثبت شده: 238 کاربر
  • کاربران حاضر در وبگاه: 0 کاربر
  • ميهمانان در حال بازديد: 2 کاربر
  • تمام بازديد‌ها: 149920 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 503 بازدید

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به همایش طب و قضا می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Congress of Medicine and Justice

Designed & Developed by : Yektaweb