دبیر علمی صورتجلسه های کمیته های علمی خراسان رضوی

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۸/۳/۲۳ | 
sazman«بسمه تعالی»
همایش سراسری طب و قضا
موضوع :  تهدید به خطر جانی و مفهوم عرف
زمان :29/2/98 مکان : سالن کنفرانس اداره کل پزشکی قانونی خراسان رضوی
حاضرین: دکتر آریا حجازی: مدیرکل و متخصص پزشکی قانونی   دکتر حمید عطاران: متخصص جراحی‌عمومی و ‌معاون پزشکی وآزمایشگاه آقای واقعی : مستشار دادگاه تجدید نظر دکتر فرهاد مقیمیان اول : کارشناس پزشکی قانونی دکتر بهروزیه : استادیار گروه فقه و حقوق دانشگاه پیام نور  -دکتر حسین ضیایی: رئیس اداره آموزش و پژوهش اکرم فتوت: کارشناس پژوهش
ابتدا به منظور اشراف شرکت کنندگان که سابقه همکاری با سلسله نشست های طب و قضا را نداشتند بر موضوع، جناب آقای دکتر عطاران توضیحاتی در خصوص نحوه و اهداف برگزاری همایش های طب و قضا ارائه فرمودند. سپس در خصوص محور مورد بحث این کارگروه (محور ب)توضیح داده شد بشرحی که در قانون عباراتی داریم که مورد استفاده پزشک قرار می گیرد. خصوصا دربخش دیات و بخش‌های دیگر قانون که بار پزشکی دارد و باید از لحاظ پزشکی تبیین گردند.
سپس این سئوال را مطرح نمودند که آیا منظور از تبیین این سه واژه، بحث بر روی تعاریف از لحاظ پزشکی و حقوقی است یا ارائه راهکارهایی برای نزدیک کردن تعاریف حقوقی و پزشکی، در واقع می توان گفت دو رویکرد وجود دارد : یک رویکرد کلی یعنی ارائه راهکار در خصوص آنچه در قانون وجود دارد و دارای بار پزشکی است که جنبه های حقوقی و پزشکی اش تبیین شود و یک رویکرد جزئی که بر روی مصادیق بحث شود .
سپس پیشنهاد نمودند که از این همایش، کارگروهی تشکیل شود مانند مرکز مطالعات فقهی که لغت نامه حقوقی و پزشکی طراحی کنند و اصطلاحات و لغاتی که در قانون می باشد و بار پزشکی دارد به زبان حقوقی تبیین کنند.
جناب آقای دکتر مقیمیان نیز پییشنهاد دادند قبل از شروع بحث درخصوص مفاهیم موردنظر می‌بایست در مورد مفهوم عرف بحث شود و مرزهای عرف خاص و عام مشخص شود.
دکتر عطاران:زمانی که به دنبال سرفصل تبیین واژگان مندرج در قوانین سه عنوان را مشخص نمودند به این معناست که همکاران ما در آن درگیری بسیاری داشته اند و به ابهام برخورد کرده اند که اول باید جایی راکه ابهام داشته پیدا کنیم.به عنوان مثال:تهدید و خطرجانی به نظر می آید که در قانون سقط درمانی است یعنی جاییکه همکاران ما روزانه با این عبارت درگیر هستند و نیاز دارند معنایی را بدانند.همان جایی که گفته اند اگر ادامه بارداری برای مادر خطر جانی به همراه داشته باشد می توان مجوز سقط صادر نمود. منظور از خطر جانی چیست؟ آیا زمانی که آن حاملگی به میزان یک درصد ریسک داشته باشد، خطر جانی محسوب می شود یا خطر قریب الوقوع مشرف به فوت مورد نظر است؟
در معیوب درمان شدن نیز، صدمات استخوان را داریم. به خصوص بحث استخوان ترقوه. با توجه به اینکه معیوب درمان شدن خیلی خسارات متفاوتی دارد نسبت به بی عیب درمان شدن . برای مشخص شدن منظور از معیوب درمان شدن باید در عرف دید که کجای قانون، ما را دچار این چالش نموده است و در چهارچوب آن چالش به تعاریف بپردازیم.
دکتر مقیمیان: بهترین کسی که در مورد قانون و واژگان می تواند صحبت کند کسی است که آن را نوشته است که متاسفانه چنین افراد خبره ای در کشور نداریم و قوانین ما اکثرا کپی از متون فرانسه است.
این جلسه با بحث و تبادل نظر در خصوص واژه معیوب درمان شدن ادامه یافت.
دکتر واقعی: یک بحث وحدت رویه داریم که  نه پزشکی قانونی به آن عمل می کنند نه قضات. چون قابل عمل نیست.
قانون در جاهای مختلف بحث معیوب را آورده است. دربحث روییدن مو، بحث پاره شدن لب که اگر معیوب جوش بخورد و همچنین شامل بقیه اعضاء نیز بحث معیوب وجود دارد و بحث مهم دیگری که برای آن رای وحدت رویه داریم در مورد عوارض ناشی ازمعیوب بودن است که گاهی دید جداگانه دارد و گاهی ندارد. مثلا استخوان می شکند معیوب درمان می‌شود بعد نقص حرکتی انگشت پیش می آید که دید جداگانه ای ندارد (دوره وحدت رویه 619)
در ادامه دکتر عطاران این سوال را مطرح کردند که در بحث معیوب درمان شد یا بدون عیب، معیوب درمان شود یا بدون عیب، چه طیفی از عوارض و عیوب مدنظر بوده است ؟ آیا در تعریف معیوب بحث عرف عام مدنظر است یعنی آنچه مدنظر عامه مردم است؟یا عرف خاص آنچه متخصصین تایید می کنند؟ یا اصلا نگاه، نگاه عرفی نیست؟
دکتر مقیمیان :همچنین در معیوب درمان شدن،  بحث نقص زیبایی هم مطرح است که باید مورد توجه قرار گیرد.
دکتر واقعی : در برخورد قانون گذار ما، شکستگی استخوان بیشتر مطرح است. گاهی قانون گذار برای حالتی که بهبود پیدا می کند و حالتی که بهبود پیدا نکند فرق گذاشته است که به آن قاعده شکستگی می گوییم. شکستن بدون عیب را دیه تعیین کرده و شکستن با عیب را ارش تعیین کرده و گاهی هم قانون گذار برای بهبودی و عدم بهبودی هیچ حرفی نگفته. در دیات مثل شکستگی‌های استخوان فک به بالا، خوب بشود یا نشود قانون گذار در دیه‌اش فرق نگذاشته که در واقع چهار حالت داریم. همچنین سوالی که بیشتر همکاران می‌پرسند بحث شکستگی در ستون فقرات است قانون گذار پیش بینی کرده که اگر منتهی به این عوارض شود اصلا برای شکستگی خود  ستون فقرات چیزی نگفته است.
سپس در خصوص تعارضات مواد 647 و 597 و 693 قانون مجازات بحث و گفتگو صورت گرفت.
دکتر حجازی :تعیین درجات عیب نیز از جمله سوالاتی است که همیشه مطرح است.
]  به دلیل اینکه موارد مورد سئوال در قانون زیاد است بهتر است بر روی مواردی که پرونده‌های بیشتری دارند تمرکز کنید. [
در واقع بحث این است که پزشک بیرون یک تعریف دارد و پزشکی قانونی یک تعریف دارد ممکن است حقوقدان یک تعریف دیگری داشته باشد باید تعریف مشخص شود .
دکتر واقعی : شکستگی استخوان ها که قاعدتا این بحث روی آن مطرح می شود مواد قانونی که بررسی شود از دو منظر می توان به آن نگاه کرد :
  1. از منظری که اصلا شکستگی ها دیه دارد یا ارش 2- از منظر بهبودی یا  عدم بهبودی
 در مورد دیه یا ارش داشتن چند حالت قانونگذار ما پیش بینی کرده است:
  1. قاعده کلی شکستگی استخوان ها که در ماده 569 قانون مجازات اسلامی آمده با حدود 70 استخوان از 214 استخوان از این قاعده تبعیت می‌کنند. درمواردی دیه مقدر برای شکستگی استخوان که با این قاعده هم نیست مثل دیه استخوان های جمجمه  وفک بالا که دیه مقدر تعیین میکنند. بعضی موارد هم خود قانون گذار تصریح کرده است.
خیلی از موارد را که اشاره نکرده ارش دارد مثل استخوان های کف دست و کف پا.یکسری موارد را هم اشاره کرده که ارش دارد مثل شکستگی استخوان دنبالچه و خیلی از موارد را هم داریم که اصلا اشاره نشده به دیه و ارش داشتن و موضوع در موردی که بحث هست از جهت تاثیر و عدم تاثیر بهبودی که چه خوب بشود یا نشود قانون گذار اصلا کاری نگرفته است این شاملِ یا مواردی می شود که استخوان از بین می رود مثل دندان ها که وقتی بشکند بهبود پیدا نمی کند یا اینکه قانون گذار گفته اصلا تاثیری ندارد مثل شکستن استخوان های سر و صورت که خوب بشود یا نشود دیه اش یکسان است و در قانون تاثیری ندارد و مواردی هم شامل استخوان که اشاره شد بهبود تاثیر دارد و در هر حالت قانون گذار برای آن دیه تعیین کرده است مثل شکستگی استخوان بینی که رای وحدت رویه که برای آن صادر شده با متن قانون هم مخالف است .
گاهی برای حالت عدم بهبودی، ارش تعیین کرده مثل استخوان گردن که عدم بهبودی اش را در ماده 626 قانون مجازات اسلامی.
در صورتیکه ما به این دیدگاه برسیم که در صورت درمان شدن، دیه منتفی شود کلا خروج موضوعی دارد و باب بصورت کامل به روی ارش باز می شود .
مواردی که قانون گذار بحث معیوب درمان شدن را در خود قانون تصریح کرده است یکی در مورد استخوان های ماده 569 قانون مجازات اسلامی و یکی بحث دررفتگی استخوان ماده 571 قانون مجازات اسلامی است که قانون گذار هر دو حالت را اشاره کرده است. شکستگی استخوان بینی که حالت‌های مختلفش را قانون‌گذار پیش بینی کرده، استخوان ترقوه است که بحث معیوب و غیر معیوبش را قانون گذار در حالت های مختلفش پیش بینی کرده و بعضی از موارد هم هست که قانون گذار ارش تعیین کرده که بحث استخوان نیست در معیوب درمان شدن هست. در بحث روئیدن مو هست که بین مرد و زن هم فرق گذاشته و یکی از موضوعاتی که پیش می آید خصوصا در بحث مو به دلیل اینکه برای زن محروم مثل دارد، قضات دادگاه کیفری به دنبال این هستند که تعیین کنند که محرومیت این زن چقدر است چون محروم شدن از نظر فقهی در این زمینه بحث زیاد است. همچنین محروم مثل ازدواج با محروم مثل غیر ازدواج را مقام معظم رهبری تفاوت قائل می شوند بر خلاف خیلی از فقها.
در بحث شکافتن لب قانون گذار بین معیوب درمان شدن با غیر معیوب درمان شدن تفاوت قائل شده است. از بین بردن ناخن هم بین معیوب و غیر معیوب درمان شدن تفاوت قائل شده است .
نکته قابل بحث : مقصود از معیوب چیست ؟ آیا مقصود این است شکستگی درست جوش نخورده یا کج جوش بخورد یا معیوب که درمان شده عوارض دارد .
در ادامه رای وحدت رویه 619 6/7/76 نیز قرائت گردید. اختلاف دو رای دیوان اینجاست که برای عوارض استخوانی که خوب جوش نخورده و نقص حرکتی داشته، یک شعبه گفته است چون دیه بیشتری تعیین شده دیگر ارش ندارد . شعبه دیگر گفته است معیوب جوش بخورد یا نه مربوط به خود استخوان است و عوارض امر جداییست. دیوان عالی کشور در مقام حل اختلاف گفته است عوارض امر جدایی نیست و خسارات مازاد بر دیه در دادگاه که تفسیر می کنیم می‌گوییم که هزینه درمان بیش از دیه شود.
شورای نگهبان یک نظر تفسیری دارد که می گوید در مواردی که در شرع دیه تعیین شده مازاد بر آن دیگر قابل تعیین نیست. بر اساس استفتائی که از مقام معظم رهبری خسارات مازاد بر دیه تا اواخر در لایحه قانون مجازات بود، شورای نگهبان آن را خلاف شرع اعلام کرد و خسارات مازاد بر دیه حذف شد.
آیا معیوب به خود عضو یا به عوارض برمی گردد؟ اگر ما به عضو برگردانیم طبق رای وحدت رویه حق خیلی از مردم ممکن است از بین برود جاییکه نقص حرکتی خیلی جدی ممکن است به وجود آید با جایی که فقط کج جوش خورده تفاوت وجود دارد .
دکتر عطاران: امسال مصادیقی از قانون مجازت که بحث با عیب یا بدون عیب مشخص شد که در چه بندهایی از قانون این عبارات وجود دارد که باید در کاربرد آن ماده قانونی از این عبارات استفاده کنیم یعنی در انتها که آن ناخن روئید ما (پزشکی قانونی) باید بگوییم این ناخن معیوب و فاسد روئیده یا سالم و صحیح، همچنین درمورد استخوانی که جوش خورده. حالا بحث این است که معیارها برای اینکه بگوییم یک عضو آسیب دیده، معیوب است یا بدون عیب را چطور تنظیم  کنیم؟ بحث بعدی اینکه مشمول دیه مقدر است یا مازاد بر دیه یا خسارات تحت عنوان ارش و خسارات مبتنی بر دیه قابل مطالبه است یا خیر؟ در قدم دوم راهکارهای تفکیک معیوب از بدون عیب چیست ؟
اگر ما همه اعضاء را در نظر بگیریم، اعضایی که این عبارت در مورد آنها به کار می رود 99 درصد در پزشکی قانونی استخوان هاست، مو و ناخن شاید در طی سالها خیلی موارد زیادی نداشته باشیم .
ابتدا تفکیک کنیم که هر اندامی یک ساختار ظاهری و یک عملکرد دارد. به عبارتی ما یک ساختار تشریحی و آناتومیک داریم و یک فانکشن و عملکرد . حال ما عیب را منحصر به یکی از این دو مورد بدانیم یا هر یک از این ها ممکن است عیب داشته باشیم یا نداشته باشیم یعنی یک اندام ممکن است به لحاظ ساختارش مثل اولش نشده باشد مثل ترقوه و به لحاظ تشریحی و آناتومیک شکل اولیه خودش را به دست نیاورد اما به لحاظ عملکردی هیچ نقصی نداریم آیا هر دو حالت را معیوب بگیریم ؟ یا بعضی از اعضا فقط عیب عملکردی را در نظر بگیریم در بعضی از اعضای دیگر چگونه عمل کنیم یا اینکه هر دو باید معیوب باشد که بگوییم معیوب درمان شده.
دکتر حجازی : هر استخوانی که بشکند و جوش بخورد معیوب جوش می خورد. کارکرد ممکن است از بین برود ممکن است از بین نرود چطور می‌شود در قانون جدید اعمال کرد؟ یا قانون باید دست را باز می‌گذاشت و در یک حدی تعیین می کرد از یک حدی به عنوان مصداق ارش به عهده کارشناس می گذاشت . در واقع یک قاعده کلی تعیین میکرد بقیه اش را به عهده کارشناس می گذاشت .در آن چیزی که واضح و مسلم است واژه هایی مثل معیوب و امثالهم و میزان آسیب اصطلاحا به سمت ارش برود.
آقای واقعی : در بحث جنایات تفاوتی بین قصاص و دیه داریم این است که در قرآن در رابطه با میزان دیه ما هیچ مطلبی نداریم اما در رابطه با قصاص مطلب هست که در آن هم زن و هم مرد یکسانند و به جنسیت هیچ اشاره ای نکرده است فقط گفته دست در مقابل دست .چشم در مقابل چشم .بینی در مقابل بینی بدون توجه به جنسیت. در مواردی که در قرآن اشاره نشده براساس روایات استخراج می شود اگر بخواهیم کاری مبنایی شود برای آن مبنای فقهی باید در آورد و حالت هایی دارد که دیه خروج موضوعی دارد .
دکتر عطاران : تناقض دیگری که وجود دارد در صورتیکه فردی دچار شکستگی استخوان شود اگر هزینه هنگفتی هم انجام دهد تا عضو آسیب دیده را درمان نماید پس از درمان مراجعه کند دیه کمتری دریافت خواهد کرد نسبت به فردی که اقدام به درمان عضوآسیب دیده اش نکرده است.
دکتر مقیمیان : چراقانون گذار از کلمه معیوب استفاده کرده است؟چرا نگفته است سالم یا غیر سالم به نظر می رسد می خواهد عملکرد را جدا کند. منظور این است که نگاه چندگانه ای دارد به این قضیه معیوب و سالم یک جا سقف تعیین می شود و یک جایی باز گذاشته و ارش تعیین کرده. تمام ابهامات برمی گردد به نگاه عرفی که حالا این عرف، خاص باشد یا عام.
آقای  واقعی : حکم سالم را قانون گذار به کار برده است ولی محل استفاده اش متفاوت است قبل ار جنایت سالم و غیر سالم به کار برده اما بعد از جنایت بدون عیب را به کار برده است. در قانون قبلی در رابطه با تعیین ارش 4 - 5 تا ملاک داشتیم به این علت که قانون گذار از نظرات متفاوت استفاده کرده بود. یکی از مزایایی که قانون جدید دارد از آن حالت استفاده نکرده کلا واگذار کرده به کارشناس . بحث ارش را با نظر کار شناسی قاضی تعیین می‌کند .
درماده 671 قانون مجازات اسلامی: در رابطه با اینکه منفعت از بین رفته است یا نه، در صورتیکه دلیلی نبود قول کارشناس مورد وثوق برای حالت های مختلف هم پیش بینی شد که اگر نظر کارشناس خطا بود مثل مو که کارشناس گفته در نمی آید بعد در بیاید.
دکتر عطاران : در قدم اول با برداشتی که از قانون مجازات اسلامی می شود این است که تفکیک معیوب و بدون عیب نگاه به عرف خاص و نظر کارشناس دارد نه عرف عام. حال آن عرف خاص باید به چه چیزی نگاه کنند؟به ظاهر یا به عملکرد یا هر دو ؟ برای این موضوع شاید چیزی برای کشف کردن نداریم. در واقع فرق ساینتیست در مفهوم علوم تجربی با واقعیت کلامی و این بحث های کلامی همین است که در بحث علوم تجربی یک واقعیت خارجی وجود دارد و ما باید آنرا کشف کنیم . اما اینجا بحث های توافقی و قراردادی است. قانون گفته معیوب ولی تعریف ارائه نداده است . ما تا به اینجا از قانون این برداشت را کردیم که چه کسی باید تعریف کند. خب حالا میخواهیم توافق کنیم، نمی‌خواهیم کشف کنیم که بگوییم چه درست و چه غلط است می خواهیم توافق کنیم که این معیوب و بدون عیب را بر مبنای چه پارامترهایی بگیریم که حداقل اجحاف را به دنبال داشته باشد و در حق افراد ظلم نشود. آیا ما ظاهر را بگیریم یا عملکرد را بگیریم واقعیت صحیح قبلی و نامکشوفی وجود ندارد که از طریق جستجو پیدا کنیم که این عیب واقعا عیب عملکردی است یا عیب ساختاریست. در واقع میخواهیم توافق کنیم که چه چیزی عادلانه تر است.
در کتب فقهی مثل تحریرالوسیله در دو جلد مرحوم امام و صاحب جواهر در 43 جلد همین مباحث را با همین مبنا و همین شکل و آقای شیرازی حدود 70 جلد درمورد همین موضوع بحث کرده و پر و بال داده اند  براساس همینهاست. اگر در مبانی فقهی دقیق شویم می‌توانیم قطعا پیداکنیم فقها بر اساس روایات چه موضوعاتی را مطرح کردند. می شود جدا از هر نظر فقهی برخی نظرشان براین است حتی حدود را که می گویند احکام امضائی است. آقای نوبهار می گوید از حدود در وضعیت فعلی با استناد به قاعده] تنفیق [ می شود عدول کرد که اینقدر فرد سفت و سختی است .
شاید در میزان دیه هم بشود بحث های این شکلی را در هرمبنایی که باشد مطرح کرد .
در پایان دکتر حجازی بمنظور آمادگی ذهنی برای بحث جلسه آینده در خصوص تهدید جانی اشاره به ماده 718 قانون مجازات اسلامی کردند و متن و ماده را قرائت فرمودند و توضیحاتی ارائه و سوالی مطرح کردند که خطر جانی تا چه حدی جدی است یعنی قطعا باید مرگ حتمی بدهد یا احتمال کشتن مادر می رود ؟
و در پایان مقرر شد در جلسه آینده در خصوص معیوب و خطر جانی مبحث ادامه یابد.
 
 



CAPTCHA code
دفعات مشاهده: 19 بار   |   دفعات چاپ: 2 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر


برگزار کنندگان

تاریخ های مهم

  • مهلت ارسال مقاله : اول شهریور ماه 98
  • تاریخ برگزاری : 19 - 17 مهر ماه 1398

پوستر کنگره

اشتراک در خبرنامه

لطفاً نشاني پست الكترونيك خود را برای دريافت اطلاعات و اخبار پايگاه در كادر زير وارد كنيد.

آمار سایت

  • كل کاربران ثبت شده: 73 کاربر
  • کاربران حاضر در وبگاه: 0 کاربر
  • ميهمانان در حال بازديد: 6 کاربر
  • تمام بازديد‌ها: 38813 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 303 بازدید

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به همایش طب و قضا می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Congress of Medicine and Justice

Designed & Developed by : Yektaweb